Geen Crisis zonder Risico
Waarom je ‘Crisiscommunicatie’ niet kunt spellen zonder ‘Risico’.
In ons vakgebied zijn we dol op hokjes. Aan de ene kant hebben we de risicocommunicatie professionals. Dat zijn vooral de denkers. Ze opereren in de ‘koude fase’. Ze houden zich bezig met scenariodenken, lange termijn reputatiemanagement en het voorbereiden van de organisatie op dingen die misschien nooit gaan gebeuren. Als je het plat slaat, zijn zij bezig met de “Wat als (…)?”-vraag.
Aan de andere kant staan de crisiscommunicators. Laten we hen de doeners noemen. Voordat iedereen gaat reageren: dat verschil tussen denkers en doeners ligt in de praktijk natuurlijk veel genuanceerder; voor deze blog is het handig om ze te scheiden. Zij focussen op de “Wat nu?”-vraag. Zij komen in actie tijdens de ‘warme fase’. Zodra de telefoon roodgloeiend staat bij een incident, zorgen zij voor het handelingsperspectief, duiding en snelheid.
In de praktijk, en zeker in grote organisaties, zijn dit vaak gescheiden werelden. Aparte teams, aparte plannen, aparte budgetten. Risicomanagement is onderdeel van de dagelijkse strategie en woordvoering. Crisiscommunicatie is een specialisme.
Maar is die scheiding wel terecht?
Letters liegen niet
Laatst keek ik naar het woord crisiscommunicatie en zag ik iets wat ik niet eerder zo helder had gezien. De letters van het woord ‘risico’ zitten letterlijk verborgen in onze functietitel:
Is dit toeval? Of zit er een fundamentele verbinding tussen deze werelden? Risico vormt de brug tussen de crisis en de communicatie. Je kunt het woord niet spellen zonder deze letters. En dus kun je het vak “communicatie” niet uitoefenen zonder beide. Koud en warm zijn één temperatuur. De scheiding tussen de koude fase (risico) en de warme fase (crisis) is in de werkelijkheid kunstmatig.
Risicocommunicatie is ‘pre-crisiscommunicatie’
Alles wat je doet om betrokkenen of stakeholders nu al te informeren over mogelijke scenario’s, bouwt het krediet op dat je nodig hebt als het misgaat. Het is het bouwen van de dijk voordat het stormt.
Crisiscommunicatie is ‘gerealiseerde risicocommunicatie’
Op het moment dat de crisis uitbreekt, val je terug op wat je in de koude fase hebt voorbereid. Heb je nagedacht over de scenario’s? Dan is je handelingsperspectief in de crisis geen paniekvoetbal, maar een uitgevoerd plan.
R I S I C O zit midden in de crisis
Als we risicocommunicatie zien als een theoretische exercitie en crisiscommunicatie als puur operationeel ‘brandjes blussen’, missen we de boot. Een sterke communicatiestrategie omarmt dat R I S I C O midden in de crisis zit. Dat betekent:
- gebruik de crisis om je risicoscenario’s (achteraf) aan te scherpen.
- gebruik risicoscenario’s om vaker te oefenen; ook ultrakorte oefeningen tijdens een teamoverleg helpen daarbij.
- Communiceer preventief over onzekerheden (risico’s) en hoe je daarop reageert: jullie als organisatie en jullie doelgroep/klant/publiek. Het zorgt tijdens een crisis voor meer vertrouwen (“Hé, daar hadden ze al over nagedacht”). Een publiek/doelgroep dat risico’s snapt, zal anders reageren tijdens een crisis.
- Zie het risico’s en crisis als een continuüm: Het is geen aan/uit-schakelaar, maar een glijdende schaal van voorbereiding naar uitvoering.
Laten we stoppen met het benadrukken van de verschillen. De onderliggende doelen van risicocommunicatie en crisiscommunicatie zijn hetzelfde. Ze horen onlosmakelijk bij elkaar. Wie het ‘risico’ uit de crisiscommunicatie haalt, houdt alleen maar ‘crisis‘ over. En dat is precies wat we willen voorkomen.
Wil je meer weten over onze aanpak in functie-opleidingen crisiscommunicatie, een Masterclass Risicocommunicatie volgen of heb je tijdelijk even niet de beste risico- of crisisadviseur beschikbaar? Neem contact met ons op.
Team crisiscommunicatie V&R
Linda de Jongh, Keesjan Steverink, Robin van Riesen, Mathijs Weijkamp, Jeroen Polman en John Rozema
De calamiteitenzender inzetten voor effectieve crisiscommunicatie
Op papier is de procedure helder: de Veiligheidsregio belt, verifieert en bevestigt per mail. Maar in de chaos van een crisis biedt een protocol geen garanties. Op 5 februari 2026 bewees Veiligheidsregio Fryslân dat de sleutel tot succes niet in het protocol ligt, maar in gezamenlijk trainen en oefenen.
De crisisorganisatie en de media weten elkaar prima te vinden, maar de status ‘calamiteitenzender’ is van een andere orde. Het is een middel met een strak ingeregelde procedure die, gelukkig, zelden wordt geactiveerd. Juist daarom wil je de zekerheid dat dit proces blindelings werkt als de veiligheid in het geding is. Veiligheidsregio Fryslân koos daarom voor een unieke aanpak: geen interne training, maar oefenen met de partner om wie het draait: Omrop Fryslân.
Waarom samen trainen een gouden zet is
Met elf crisisfunctionarissen en zes omroepmedewerkers aan één tafel was de setting uniek. Deze ‘gouden zet’ draaide niet alleen om kennismaken, maar om het valideren van de samenwerking. Deelnemers ervaarden direct wat de impact is als de zender ‘aan’ gaat. Hoe lopen de lijnen? Wat is de meerwaarde? En vooral: hoe bepaal je onder hoge tijdsdruk de juiste inhoud? Door de actieve deelname van Omrop Fryslân werd de theorie direct getoetst aan de weerbarstige praktijk.
Vuurproef met scenario’s
Tijdens realistische scenario’s, zoals een langdurige stroomstoring en een incident met gevaarlijke stoffen (inclusief NL-Alert en WAS-palen), werd de druk opgevoerd. Deelnemers moesten niet alleen een eerste bericht opstellen, maar ook reageren op nieuwe wendingen in de crisis. Het resultaat: de procedure is niet langer een document, maar een getrainde werkwijze.
Selma Huisman, opdrachtgever vanuit Veiligheidsregio Fryslân, vat de meerwaarde krachtig samen:
‘Je kunt procedures tot in detail beschrijven, maar pas wanneer je het samen doet, merk je of het echt werkt. Juist daarom was het bijzonder waardevol om dit samen met Omrop Fryslân te doen. Door gezamenlijk stil te staan bij de betekenis, werking en inzet van de calamiteitenzender hebben we belangrijke nieuwe inzichten opgedaan in elkaars rol, mogelijkheden en verwachtingen. Deze gedeelde ervaring helpt ons om in een echte crisissituatie sneller en beter op elkaar ingespeeld te zijn.’
FAQ
Wat is een rampen- of calamiteitenzender?
Een rampenzender (ook wel calamiteitenzender genoemd) is een officiële radio- of televisiezender die door de overheid wordt ingezet om cruciale informatie te delen tijdens een grote ramp, crisis of noodsituatie. In Nederland fungeert de regionale omroep in elke veiligheidsregio als de aangewezen rampenzender.
Hoe werkt een rampenzender?
Wanneer de overheid de rampenzender activeert, onderbreekt de omroep de normale programmering om direct informatie van de hulpdiensten uit te zenden. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij grote branden, overstromingen of dreigende wateroverlast. En bij grote ongelukken of terroristische dreigingen.
Wat moet je doen als de rampenzender actief is?
Zodra de sirene gaat, is het advies: ga naar binnen, sluit ramen en deuren en zet de rampenzender aan. Je hoort dan precies wat er aan de hand is en welke instructies je moet opvolgen om jezelf en anderen in veiligheid te brengen.
Wie mag de calamiteitenzender inzetten?
De voorzitter van de Veiligheidsregio heeft de formele bevoegdheid. In de praktijk wordt dit mandaat vaak gedelegeerd aan de Operationeel Leider (OL) of het Gemeentelijk Beleidsteam (GBT), afhankelijk van de schaal van het incident.
Wat is het verschil tussen NL-Alert en de calamiteitenzender?
- NL-Alert: Het primaire alarmmiddel voor directe actie (“Blijf binnen, sluit ramen en deuren”). Het is de snelle ’tik op de schouder’ via de mobiele telefoon.
- Calamiteitenzender: Het secundaire informatiemiddel (regionale omroep) voor verdieping, achtergronden en uitgebreide instructies nadat het eerste alarm is afgegaan.
Nafase in de praktijk
In 2025 organiseerden we voor de Veiligheidsregio’s Flevoland en Gooi en Vechtstreek een reeks workshops over de nafase. Samen keken we naar hoe de nafase georganiseerd is door de VR’s: welke handboeken en taakkaarten zijn beschikbaar en wie heeft welke verantwoordelijkheden tijdens en vooral na een afschaling?
Wat is de nafase bij een ramp of crisis?
De nafase is de periode die volgt direct na de acute fase van een incident of crisis. Waar de focus eerst lag op het bestrijden van het gevaar, draait de nafase om herstel, nazorg, schadeafwikkeling en maatschappelijke duiding. Het is het proces waarin een samenleving of organisatie probeert terug te keren naar de ‘normale’ situatie, terwijl de impact van het incident vaak nog lang voelbaar is.
Leren van elkaars ervaringen
We onderzochten welke thema’s vrijwel altijd terugkomen en wat de rol van de (bron-)gemeente hierin is. Daarnaast keken we ook naar zaken die je al kunt oppakken voordat er sprake is van een incident. Het mooie van zo’n workshop met collega’s uit andere gemeenten is dat je ook van elkaars ervaringen leert én dat je elkaar leert kennen. Steeds opnieuw zagen we het belang van communicatie in de nafase. Een beproefd middel is het maken van een cirkel van betrokkenen, zodat je bij een incident altijd eerst met hen communiceert voordat je de buitenwereld opzoekt.
Geen opschaling, toch een nafase
Wat doen we als zich een incident voordoet met grote maatschappelijke impact, maar zonder een opschaling? Denk aan de moord op een 17-jarige vrouw in Amsterdam vorig jaar, een cyberincident of een groot incident in het buitenland waar mensen uit je gemeente bij betrokken zijn. Zaken met een grote impact waar direct actie nodig is.
Thema’s die bij een opgeschaald incident in de nafase verschijnen zijn in dit soort gevallen ook aan de orde: een persconferentie om onrust te beperken, een plaats om samen te komen en zorgen dat een spontaan bloemenmonument een (verkeers)veilige plek blijft. Kortom: het beperken van de schade als gevolg van het incident is ook hier van onmisbaar belang.
Ketenpartners en collega-gemeenten
Bij een incident ben je vrijwel nooit de eerste die zoiets meemaakt. Bedenk wie je kunt bellen binnen je netwerk; collega’s uit andere gemeenten hebben vaak praktische tips waar je zelf overheen kijkt. Ketenpartners zoals Stichting Salvage, Slachtofferhulp, het Rode Kruis of zoekteams melden zich vaak spontaan in crisistijd, maar in de ‘koude fase’ een kop koffie drinken om de banden aan te halen kan nooit kwaad.
Nazorg voor eigen collega’s
Breng bij het maken van je betrokkenencirkel ook in kaart welke eigen collega’s en teams meewerkten aan de crisis. Collegiale nazorg is bij geüniformeerde hulpverleners goed georganiseerd, maar voor Bevolkingszorg is dit nog niet overal het geval. Laagdrempelige aandacht voor elkaar direct na een incident (en wellicht een jaar later nog eens) is de basis. Vaak is een moment van gezamenlijk napraten of een luisterend oor al genoeg.
Hoe lang duurt een nafase?
Zowel in Enschede als Volendam zagen we het afgelopen jaar hoe een nafase 25 jaar later weer kan oplaaien. Zelfs zonder opschaling of directe kennis van het incident van destijds, moet je blijven nadenken over wat betrokkenen nodig hebben en hoe je als gemeente kunt ondersteunen. Dit vergt kennis van nafase-thema’s in combinatie met gevoel voor de lokale gemeenschap. Met andere woorden: de duur van een nafase varieert enorm. Terwijl de acute fase soms uren duurt, kan de nafase weken, maanden of zelfs jaren (zoals bij Enschede of Volendam) in beslag nemen.
Ook zonder formele opschalingsstructuur kun je als gemeente, hulpdienst en ketenpartner samenwerken. Gezond verstand en kritisch blijven nadenken is de beste methode om schade te beperken, te herdenken en te blijven leren van incidenten.
Praktische take-aways
- Ken je plannen: Lees je planvorming al in de koude fase.
- Ken je netwerk: Weet wie je ketenpartners en regionale media zijn.
- Durf te vragen: Maak gebruik van collega’s die hulp aanbieden.
- Niet heruitvinden: Gebruik bestaande formats en ervaringen.
- Timing: Je start met nafase-activiteiten eerder te laat dan te vroeg.
Hulpmiddelen en downloads voor de nafase
Nationaal Psychotrauma Centrum ARQ biedt diverse hulpmiddelen:
Op de website van het NIPV vind je diverse formats, factsheets en praktische informatie:
Hoe offline beschikbaarheid de weerbaarheid van jouw crisisteam vergroot
Stel je voor: er vindt een onverwachte gebeurtenis plaats die direct impact heeft. Je mobiliseert het crisisteam, maar tegelijkertijd legt een stroomstoring het datanetwerk plat. Niemand kan nog inloggen op het bedrijfsnetwerk. Dit is geen ver-van-je-bed-scenario; stroomuitval is een reëel risico en een ernstige bedreiging voor de operationele continuïteit. Hoe garandeert een organisatie de toegang tot cruciale informatie wanneer de verbinding stopt? Het is een vraag die ons steeds vaker wordt gesteld.
CrisisConnect: ook offline benaderbaar.
Als crisisfunctionaris ben je continu bezig met weerbaarheid. Enerzijds moet de basis kloppen door de implementatie van protocollen, trainingen, systemen. Anderzijds wordt er stevig geïnvesteerd in technologie om doelgericht en effectief te handelen wanneer het er écht toe doet. Maar dan moet deze technologie op het kritieke moment niet bezwijken, want de inzetbaarheid van jouw crisisorganisatie staat of valt met toegang tot relevante informatie.
Hier komt onze applicatie CrisisConnect in beeld. Wij hanteren een simpele filosofie: jouw vakgebied is een specialisme, dus dan wil jij ook beschikken over een hulpmiddel dat specifiek voor jouw vakgebied ontwikkeld is. CrisisConnect is ontworpen als een betrouwbare, lokale kopie van cruciale crisisinformatie. De essentie zit hem dus in de offline beschikbaarheid. Dit is geen luxe, maar een vereiste voor modern crisismanagement.
Voorbeeld: een stroomstoring slaat toe. Terwijl op andere plekken de stress begint door gebrek aan bereik, kan jouw team door blijven werken met de CrisisConnect app. De noodzakelijke planvorming, taakkaarten, plattegronden en contactgegevens blijven namelijk gewoon beschikbaar. De continuïteit van jouw besluitvorming stopt dus niet bij deze storing. Het grote voordeel? Wanneer je een powerbank en telefoon hebt blijft jouw crisisorganisatie handelingsbekwaam.
Bij V&R noemen we dit ingebouwde zekerheid: de tool bewijst namelijk zijn waarde juist wanneer de digitale verbinding wegvalt. Je hebt een veilige, lokale kopie van alle gegevens. Dit werkt als je in de afgelopen maand was ingelogd voordat de storing begon en de informatie gesynchroniseerd was. Belangrijk: alle data, lokaal en in de cloud, is maximaal beveiligd.
Een crisisorganisatie stelt zich niet de vraag of het netwerk uitvalt, maar wanneer. Weerbaarheid is de praktische garantie dat kernprocessen door kunnen gaan onder de meest ongunstige omstandigheden. V&R combineert passie voor crisisbeheersing met de creativiteit om slimme tools te leveren. Want als het er écht toe doet, moet informatie onmiddellijk beschikbaar zijn.
Meer weten over de CrisisConnect applicatie of hoe andere organisaties deze in gebruik hebben? Kijk op CrisisConnect.nl of neem contact op met één van onze adviseurs.
Geslaagde CoPI-Oefening Port Of Amsterdam
Van papier naar praktijk: CoPI-Oefening Port of Amsterdam
Een papieren crisisplan biedt slechts schijnzekerheid als de praktijk weerbarstig blijkt. Begin november organiseerden we daarom bij Port of Amsterdam een oefening die verder ging dan theorie alleen. Deze oefening is onderdeel van een traject om de Officieren van Dienst Haven (OvD-H) vakbekwaam te houden en optimaal voor te bereiden op een mogelijke inzet bij een acuut en complex GRIP 1 incident.
Voorafgaand aan de oefening kregen de OvD-H’s een opfristraining over hun rol en taken, competenties en de crisisstructuur. Deze theoretische basis is essentieel omdat je tijdens een daadwerkelijke crisis direct moet kunnen handelen zonder twijfel over mandaten of verantwoordelijkheden. De theorie werd vervolgens direct in de praktijk gebracht met een scenario waarbij een explosief in de schroef van een vaartuig werd aangetroffen.
Tijdens drie gesimuleerde CoPI vergaderingen filterden de officieren informatie en stemden ze continu af met de interne crisisorganisatie van Port of Amsterdam. Los van de inhoudelijke invulling van de rol was een van de oefendoelen ook de samenwerking binnen het CoPI en de eigen crisisorganisatie van Port of Amsterdam, met aandacht voor Team Resource Management. Feedback van de ingezette freelancers uit de praktijk en de eigen oefenervaring leverden waardevolle inzichten op. Al met al een geslaagde oefening die de basis heeft gelegd voor verdere verdieping en doorontwikkeling van de vakbekwaamheid van OvD-H’s.
Wil je eens sparren over het realistisch trainen van jouw crisisorganisatie? Bel of mail ons. We denken graag met je mee!
Oefenen onder druk: hoe Veiligheidsregio Drenthe het Actiecentrum Crisiscommunicatie tot leven bracht
Zes sessies, twaalf gemeenten, één doel: het Actiecentrum Crisiscommunicatie laten draaien alsof het écht crisis was.
Samen met Veiligheidsregio Drenthe brachten we een compacte oefenreeks tot leven die de deelnemers van begin tot eind in de crisisdynamiek trok. Binnen enkele minuten veranderde een rustige vergaderruimte in een bruisend actiecentrum: telefoons rinkelen, (social) mediaberichten stromen binnen en besluiten moeten in hoog tempo worden genomen. De druk was voelbaar, precies zoals in een echte crisis.
Tijdens elk dagdeel oefenden twee gemeenten samen. De ene nam plaats in het Actiecentrum Crisiscommunicatie, terwijl de andere het tegenspel verzorgde. Daarna werden de rollen omgedraaid. Zo kreeg elke gemeente binnen de Veiligheidsregio Drenthe de kans om niet alleen te oefenen, maar ook echt te ervaren wat effectieve crisiscommunicatie vraagt.
Realisme door tegenspel en online media simulator
Om de oefening zo realistisch mogelijk te maken, werd ook de Trainer Online Media (TOM) van V&R ingezet. Hiermee konden de omgevingsanalisten direct reageren op de gebeurtenissen in de ‘buitenwereld’. De druk liep op, beslissingen moesten worden genomen en de samenwerking in het Actiecentrum werd op de proef gesteld. Tijdens de oefening stond de BOB-vergadering (Beeldvorming, Oordeelsvorming, Besluitvorming) centraal.
Deelnemers leerden tijdens deze mini-oefeningen niet alleen wat ze moeten doen tijdens een crisis, maar vooral hoe ze dat samen doen: met wie stem je af, wat communiceer je naar buiten, en hoe houd je overzicht als alles tegelijk gebeurt?
De energie spatte eraf
Wat ons vanuit V&R het meest is bijgebleven? Het enthousiasme van de deelnemers. Na afloop hoorden we een aantal keer: “Is het nu al voorbij?” of “Ik zou dit graag nog eens willen doen!” We durven wel te stellen dat de energie, het fanatisme en het (leer)plezier deze bijzondere oefenreeks tot een groot succes maakten.
Ook Liesbeth Mennink, strategisch adviseur risico- en crisiscommunicatie bij Veiligheidsregio Drenthe, kijkt met trots terug:
“Het was geweldig om te zien hoe de deelnemers erin doken. Iedereen ging vol voor zijn rol, ook het tegenspel! Zo leer je écht hoe crisiscommunicatie werkt als de druk hoog is. Het feit dat we dit in compacte sessies konden doen, maakt het extra krachtig. Ik vond het fijn om samen met V&R invulling te geven aan de wens van onze gemeenten om op deze manier te kunnen oefenen.”
Liesbeth was zelf zo betrokken dat ze de tegenspelrol van Communicatieadviseur CoPI op zich nam, en dat droeg natuurlijk ook bij aan het realistischer maken van het scenario.
Compact, realistisch en leerzaam
De combinatie van korte oefentijd, actief tegenspel en druk vanuit de online media resulteerde in een dynamische, leerzame oefenomgeving. Deelnemers leerden de kracht van samenwerking kennen, ontdekten waar hun knelpunten lagen en ervoeren hoe belangrijk communicatie is in crisistijd.
Ook V&R kijkt met trots terug op deze intensieve maar effectieve oefenreeks. Sterker nog, wij zijn ervan overtuigd dat ook andere veiligheidsregio’s en crisispartners voordeel kunnen halen uit deze aanpak.
Wil jouw organisatie ook op een realistische, compacte manier oefenen? We vertellen graag meer over deze succesvolle formule. Neem contact op met V&R en ervaar zelf hoe waardevol het is om onder druk te leren samenwerken.
FAQ
Wat is het hoofddoel van het oefenen onder druk?
Bij deze specifieke oefening was het hoofddoel om het Actiecentrum Crisiscommunicatie te laten functioneren alsof er een echte crisis gaande was. Op deze wijze ervaren deelnemers, van communicatieadviseurs tot omgevingsanalisten, wat effectieve crisiscommunicatie van ze vraagt en leren ze hoe je effectief kan samenwerken onder hoge druk.
Hoe creëer je een zo realistisch mogelijk oefening?
Realisme wordt gecreëerd door bijvoorbeeld actief tegenspel en de inzet van de Trainer Online Media (TOM) van V&R, waarmee omgevingsanalisten direct kunnen reageren op gesimuleerde mediaberichten en gebeurtenissen in de ‘buitenwereld’. Door middel van het opstellen van omgevingsanalyses op basis van diverse bronnen die in de media simulator zichtbaar zijn (nieuwsmedia, social media, livestreams en reacties online) wordt de ‘buitenwereld naar binnen gehaald’.
Live omgevingsanalyses tijdens festival
Een omgevingsanalyse is allang niet meer iets wat we alleen uit de kast trekken bij een GRIP-opschaling of een crisis. We gebruiken deze vorm van monitoring en duiding ook bij de voorbereiding op risico’s, bij het herstel na een incident én bij evenementen. Zo kregen we vanuit de gemeente Amsterdam de vraag of wij tijdens Het Festival op de Ring omgevingsanalyses wilden verzorgen. Geen onbekende klus voor ons, maar wel eentje die je serieus voorbereidt.
Het begint altijd met vragen. Waarom willen jullie een analyse? Wat willen jullie vooral weten? Welke kanalen zijn voor jullie belangrijk? En hoe snel moet informatie bij jullie zijn? Niet elke opdrachtgever heeft daar direct een helder antwoord op, maar doorvragen helpt om scherp te krijgen wat de verwachtingen zijn. Daarna komt de technische inrichting, in dit geval met Coosto en Spotler Engage, en dan begint het echte werk.
Op zaterdag 21 juni gingen we van start. Na een warme overdracht van de eerste analist, namen collega’s Robin (overdag) en Keesjan (’s avonds) het over. Tijdens het festival hielden we een breed spectrum aan bronnen in de gaten: nieuwsmedia, social posts, X, livestreams, en ook de reacties daaronder. En wat je dan ziet, is niet alleen het verloop van het festival zelf, maar ook hoe de sfeer op verschillende plekken anders wordt ervaren. Wanneer kantelt de stemming? Wie geeft daar woorden aan? En hoe wordt een gebeurtenis geframed door media, terwijl het beeld op social media anders is?
Bij de analyses werd ook, indien nodig, advies gegeven en in de avond werd ook veelvuldig telefonisch geschakeld zodat het organiserend team direct actie kon ondernemen. Soms met een korte update, soms met een belletje. Wat opviel: bij festivals heb je, in tegenstelling tot crises, de luxe van voorbereidingstijd. En dat maakt uit. Je kunt vooraf heldere afspraken maken, scenario’s bespreken en tooling klaarzetten. Een festival is geen crisis maar het vraagt alsnog een scherpe blik op het moment zelf. Hoe mensen online reageren, hoe media beelden gebruiken, hoe er gepraat wordt over sfeer en veiligheid verandert continu. Precies daar zit de waarde van een omgevingsanalyse. Het helpt je om grip te houden op het moment en waar nodig bij te sturen.
Wil je eens sparren over monitoring of omgevingsanalyses bij evenementen of crisissituaties? Bel of mail ons. We denken graag met je mee.
FAQ
Waarom is een omgevingsanalyse belangrijk bij festivals?
Een omgevingsanalyse helpt je om grip te houden op de sfeer, veiligheid en beeldvorming tijdens een festival, waardoor je direct kunt bijsturen waar nodig.
Hoe wordt een omgevingsanalyse tijdens een festival uitgevoerd?
We monitoren diverse bronnen zoals nieuwsmedia, social media (waaronder X), livestreams en reacties online, en geven op basis hiervan advies en updates aan het organiserende team.
Wat is het verschil tussen een omgevingsanalyse bij een crisis en een festival?
Bij een festival heb je, in tegenstelling tot een crisis, de luxe van voorbereidingstijd, waardoor heldere afspraken en scenario’s vooraf kunnen worden besproken en tooling klaargezet.
Blog Jeroen Polman - Terugblik op de TMA Professional opleiding
Terugblik op de TMA Professional opleiding
Op 26 februari 2025 begon ik samen met collega-trainers van V&R aan de driedaagse incompany opleiding tot TMA Professional. Gisteren, op 23 april, rondden we deze leerzame reis af met de certificering. Vanaf nu mogen we ons officieel TMA Professional noemen!
De TMA-methode (Talent Motivatie Analyse) is een krachtig instrument dat talenten en drijfveren inzichtelijk maakt. De basis is een online persoonlijkheidsanalyse, gevolgd door een uitgebreide rapportage. Hierin worden talenten, voorkeursgedrag, competenties en ontwikkelmogelijkheden in kaart gebracht – altijd vanuit een positieve en niet-veroordelende benadering.
Tijdens de opleiding vulden we zelf de analyse in en leerden we hoe we de resultaten kunnen interpreteren. We oefenden met het voeren van coachgesprekken op basis van het rapport, met als doel om de ander te helpen zijn of haar natuurlijke talenten te herkennen en te ontwikkelen. Deze gesprekken gaven veel inzicht in hoe talent en motivatie elkaar versterken.
Als voorbereiding op de laatste dag voerden we een TMA-gesprek met een V&R-collega. Tijdens de afsluitende bijeenkomst presenteerden we onze ervaringen aan de groep. De opleiding was interactief, praktisch en inspirerend. Het gaf niet alleen inzicht in de methode, maar ook in onszelf.
Wat mij vooral aanspreekt aan de TMA-aanpak is de positieve insteek: mensen functioneren het best wanneer ze werk doen dat past bij wie ze van nature zijn. Door te kijken naar iemands aanleg, motivatie en leerstijl ontstaat er ruimte voor gerichte ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid. Voor mijzelf was de TMA-rapportage niet alleen leerzaam en verhelderend, maar ook echt een kadootje aan mezelf. Ik kijk ernaar uit om met deze methode aan de slag te gaan en anderen te ondersteunen in hun groei. De TMA-analyse is een waardevol instrument om talenten zichtbaar te maken – en daarmee mensen echt in hun kracht te zetten.
Wil je meer weten over hoe V&R een TMA-traject kan introduceren binnen jouw organisatie? Neem dan contact met ons op of kom langs voor een kop koffie.
Lees ook het ervaringsverhaal van GHOR Haaglanden over het TMA traject wat we samen hebben geïntroduceerd.
FAQ
Waarom zou je investeren in TMA voor jouw crisisteam?
TMA onthult de natuurlijke talenten en diepere drijfveren welke de échte motor zijn achter motivatie en effectiviteit. Juist in stressvolle situaties. Daarbij helpt het je teamleden in te zetten waar ze van nature excelleren en energie van krijgen. Zo bouw je aan een veerkrachtiger, effectiever en duurzaam inzetbaar crisisteam dat klaar is voor elke uitdaging.
Hoe werkt zo’n TMA-analyse in de praktijk bij V&R?
Het begint met een online persoonlijkheidsanalyse die objectief talenten, voorkeursgedrag en motivatie blootlegt. Dit resulteert in een uitgebreid, positief ingestoken rapport. Cruciaal is de volgende stap: onze gecertificeerde TMA Professionals gaan met jou of je teamlid het gesprek aan. Geen standaard nabespreking, maar een diepgaand coachgesprek gericht op het herkennen, begrijpen en doelgericht ontwikkelen van die unieke talenten binnen de context van crisisbeheersing.
Wat heb je er als crisisfunctionaris aan?
Je krijgt helderheid die verder gaat dan een functieprofiel. TMA biedt een scherpe, maar altijd constructieve blik op jouw natuurlijke aanleg, je motivatiebronnen en je ontwikkelpotentieel. Het geeft concrete handvatten om je sterktes optimaal te benutten, slimmer samen te werken en valkuilen te omzeilen. Het resultaat? Meer zelfinzicht, gerichtere ontwikkeling en effectiever handelen vanuit je eigen kracht. Precies wat nodig is als het erop aankomt.
De kracht van samenwerking: GHOR Haaglanden en V&R introduceren TMA-traject
De kracht van samenwerking: GHOR Haaglanden en V&R introduceren TMA-traject
Als crisisfunctionaris heb je te maken met complexe en stressvolle situaties. Hoe zorg je dat je op je best blijft presteren, zelfs in de meest uitdagende omstandigheden? Het antwoord ligt in effectief talentmanagement.
GHOR Haaglanden heeft samen met V&R het voortouw genomen door een speciaal persoonlijk ontwikkeltraject op te zetten voor haar crisisfunctionarissen. In dit traject worden hun piketfunctionarissen uitgedaagd om hun individuele talenten en ontwikkelpunten in kaart te brengen. Vervolgens werken ze aan het versterken van belangrijke competenties voor hun rol, zoals stressbestendigheid, oordeelsvorming, samenwerking en besluitvaardigheid.
Dit hebben we concreet gedaan door iedere functionaris individueel te begeleiden op inhoudelijke vaardigheden en persoonlijke competenties. We nemen als voorbeeld de Officier van Dienst Geneeskundig (OvD-G). We hebben iedere OvD-G waargenomen tijdens (reeds geplande) multi CoPI-oefeningen. De waarneming werd gedaan op basis van het competentieprofiel. Vervolgens heeft iedere functionaris de competentie methode ‘Talent Motivatie Analyse (TMA)’ ingevuld. Deze methode is een online vragenlijst en geeft inzicht in iemands drijfveren, talenten en competentiepotentieel.
Door de uitkomsten van de TMA te koppelen aan de uitkomsten van de waarneming en het competentieprofiel van de crisisfunctie, wordt voor elke crisisfunctionaris een op maat gesneden ontwikkelplan opgesteld. Dit ontwikkelplan werd in een ontwikkelgesprek met de waarnemer en een TMA-professional van V&R samen met hem of haar besproken, zodat deze zelf heel bewust is waar zijn of haar ontwikkelpunten zitten voor het komend jaar en hoe hieraan gewerkt kan worden. Samen met de leidinggevende werken zij vervolgens aan het realiseren van hun doelen. Zo wordt talentmanagement een cyclisch proces van continue ontwikkeling.
Monique Hoomoedt, beleidsadviseur vakbekwaamheid GHOR Haaglanden:
Op dit moment is het eerste deel van het talentmanagement afgerond en hebben de crisisfunctionarissen een ontwikkelplan om de komende periode mee aan de slag te gaan. Het ontwikkeltraject wordt komend jaar voortgezet met een profcheck. Deze check vormt een belangrijke schakel in de persoonlijke ontwikkelingscyclus. Tijdens een realistische crisissimulatie worden de deelnemers opnieuw waargenomen, maar nu met een specifieke focus op hun ontwikkeldoelen. In de simulatie wordt specifiek gekeken naar die vooraf gestelde doelen, de toepassing van nieuw geleerde vaardigheden, het gedrag onder druk en de samenwerking. De waarnemingen tijdens de profcheck worden gecombineerd met resultaten van eerdere ontwikkelingen, feedback uit het traject en van de leidinggevenden en de zelfreflectie van de crisisfunctionaris. Deze complete evaluatie maakt de persoonlijke groei tastbaar en meetbaar.
De profcheck is dan ook niet het einde van het traject maar een nieuw begin. Het is een natuurlijk moment om nieuwe ontwikkeldoelen te formuleren en een plan te maken voor het volgende jaar. Door talentmanagement op deze manier cyclisch in te richten, ontstaat er een doorlopend proces van groei en ontwikkeling. Het resultaat? Crisisfunctionarissen die steeds beter en comfortabeler worden in hun rol, gedreven door een cultuur van continue ontwikkeling en vertrouwen.”
Wil je meer weten over hoe V&R een TMA-traject kan introduceren binnen jouw organisatie? Neem dan contact met ons op of kom langs voor een kop koffie.
FAQ
Waarom is talentmanagement belangrijk voor crisisfunctionarissen?
Crisisfunctionarissen worden voortdurend geconfronteerd met complexe en stressvolle situaties. Effectief talentmanagement helpt hen om op hun best te blijven presteren, zelfs in de meest uitdagende omstandigheden. Functionarissen gaan dus beter presteren onder druk.
Hoe maakt GHOR Haaglanden gebruik van de Talent Motivatie Analyse (TMA)?
Iedere crisisfunctionaris is uniek. Daarom hebben ze ook een uniek ontwikkelplan nodig. De TMA geeft diepgaand inzicht in de drijfveren, talenten en competentiepotentieel van crisisfunctionarissen. Dit vormt de basis voor een op maat gemaakt ontwikkelplan, waarin systematisch wordt gewerkt aan het versterken van essentiële competenties.
Wat zijn de belangrijkste voordelen van het talentmanagement-programma van GHOR Haaglanden?
Het programma zorgt voor continue ontwikkeling en verbetering van crisisfunctionarissen, zodat zij optimaal kunnen presteren, zelfs in de meest extreme omstandigheden. Door talentmagement te integreren in de organisatie creëer je een cultuur waarbinnen een gemeenschappelijke taal en visie op talentontwikkeling centraal komt te staan.
Van onderzoek naar inzicht: leren van incidenten.
Van onderzoek naar inzicht: leren van incidenten.
Elk incident, groot of klein, biedt een kans om te leren en te groeien. Bij V&R geloven we sterk in het belang van leren van incidenten om crisismanagement voortdurend te optimaliseren en verbeteren. Door grondig onderzoek en analyse kunnen organisaties hun crisisaanpak niet alleen verbeteren, maar ook aanpassen aan de specifieke dynamiek van verschillende incidenten.
Onze collega Sjoerd heeft recent, samen met freelance collega Wouter Jong, diverse waardevolle onderzoeken uitgevoerd voor onder meer de Veiligheidsregio’s Hollands-Midden en Groningen en het Hoogheemraadschap van Delfland. Deze onderzoeken richtten zich op twee hoofddoelen:
- Het reconstrueren van het incident.
- Het identificeren van leerpunten die kunnen helpen toekomstige crises beter te managen.
Op basis van het feitenrelaas en de belangrijkste leerpunten zijn concrete adviezen uitgebracht, aan de hand waarvan de verschillende opdrachtgevers de crisisorganisatie en hun optreden verder kunnen verbeteren. Daarnaast is binnen dit advies opgenomen dat de opgedane lessen ook gedeeld kunnen worden met partners en andere veiligheidsregio’s. Immers, deze geleerde lessen kunnen voor anderen net zo relevant zijn wanneer zij te maken krijgen met zowel soortgelijke incidenten of incidenten die anders van aard zijn. Zo versterken we samen de keten van veiligheid.
Waarom leren van incidenten essentieel is.
Het is voor organisaties belangrijk om doorontwikkeling van de crisisorganisatie te bevorderen om zo het eigen optreden nog beter en efficiënter te maken. Dergelijke onderzoeken bieden niet alleen cruciale inzichten, maar dragen ook bij aan het ophalen van belangrijke leerpunten. Deze leerpunten kunnen mogelijk tot aanpassingen in bijvoorbeeld plannen en OTO-programma’s leiden, of de manier waarop men optreedt binnen crisisteams.
Hoe kan V&R jouw organisatie helpen?
Binnen dit proces kunnen wij ondersteunen met een breed scala aan diensten, waaronder:
- Analyse van relevante documentatie: We verzamelen en analyseren alle relevante gegevens om een volledig beeld van het incident te krijgen.
- Interviews: We spreken met betrokkenen om een diepgaand inzicht te krijgen in hun ervaringen en perspectieven.
- Rapportage: We presenteren onze bevindingen in een helder en overzichtelijk rapport, inclusief concrete aanbevelingen.
- Implementatie: We ondersteunen bij de implementatie van de aanbevelingen in de praktijk.
Wil je meer weten over hoe V&R jou kan helpen bij het leren van incidenten? Neem dan contact met ons op, maak kennis met onze adviseurs of kom langs voor een kop koffie.
FAQ
Waarom is het belangrijk om incidenten te onderzoeken, ook als er geen ernstige gevolgen zijn geweest?
Incidenten kunnen waardevolle lessen opleveren. Door deze te analyseren, kunnen we voorkomen dat soortgelijke incidenten in de toekomst ernstiger gevolgen hebben.
Hoe lang duurt een incidentonderzoek?
De duur van een onderzoek is afhankelijk van de complexiteit van het incident en de hoeveelheid beschikbare informatie. Het uitgangspunt is dat we de resultaten zo snel mogelijk leveren, zodat organisaties snel kunnen leren en verbeteren.
