Waarom je ‘Crisiscommunicatie’ niet kunt spellen zonder ‘Risico’.
In ons vakgebied zijn we dol op hokjes. Aan de ene kant hebben we de risicocommunicatie professionals. Dat zijn vooral de denkers. Ze opereren in de ‘koude fase’. Ze houden zich bezig met scenariodenken, lange termijn reputatiemanagement en het voorbereiden van de organisatie op dingen die misschien nooit gaan gebeuren. Als je het plat slaat, zijn zij bezig met de “Wat als (…)?”-vraag.
Aan de andere kant staan de crisiscommunicators. Laten we hen de doeners noemen. Voordat iedereen gaat reageren: dat verschil tussen denkers en doeners ligt in de praktijk natuurlijk veel genuanceerder; voor deze blog is het handig om ze te scheiden. Zij focussen op de “Wat nu?”-vraag. Zij komen in actie tijdens de ‘warme fase’. Zodra de telefoon roodgloeiend staat bij een incident, zorgen zij voor het handelingsperspectief, duiding en snelheid.
In de praktijk, en zeker in grote organisaties, zijn dit vaak gescheiden werelden. Aparte teams, aparte plannen, aparte budgetten. Risicomanagement is onderdeel van de dagelijkse strategie en woordvoering. Crisiscommunicatie is een specialisme.
Maar is die scheiding wel terecht?
Letters liegen niet
Laatst keek ik naar het woord crisiscommunicatie en zag ik iets wat ik niet eerder zo helder had gezien. De letters van het woord ‘risico’ zitten letterlijk verborgen in onze functietitel:
Is dit toeval? Of zit er een fundamentele verbinding tussen deze werelden? Risico vormt de brug tussen de crisis en de communicatie. Je kunt het woord niet spellen zonder deze letters. En dus kun je het vak “communicatie” niet uitoefenen zonder beide. Koud en warm zijn één temperatuur. De scheiding tussen de koude fase (risico) en de warme fase (crisis) is in de werkelijkheid kunstmatig.
Risicocommunicatie is ‘pre-crisiscommunicatie’
Alles wat je doet om betrokkenen of stakeholders nu al te informeren over mogelijke scenario’s, bouwt het krediet op dat je nodig hebt als het misgaat. Het is het bouwen van de dijk voordat het stormt.
Crisiscommunicatie is ‘gerealiseerde risicocommunicatie’
Op het moment dat de crisis uitbreekt, val je terug op wat je in de koude fase hebt voorbereid. Heb je nagedacht over de scenario’s? Dan is je handelingsperspectief in de crisis geen paniekvoetbal, maar een uitgevoerd plan.
R I S I C O zit midden in de crisis
Als we risicocommunicatie zien als een theoretische exercitie en crisiscommunicatie als puur operationeel ‘brandjes blussen’, missen we de boot. Een sterke communicatiestrategie omarmt dat R I S I C O midden in de crisis zit. Dat betekent:
- gebruik de crisis om je risicoscenario’s (achteraf) aan te scherpen.
- gebruik risicoscenario’s om vaker te oefenen; ook ultrakorte oefeningen tijdens een teamoverleg helpen daarbij.
- Communiceer preventief over onzekerheden (risico’s) en hoe je daarop reageert: jullie als organisatie en jullie doelgroep/klant/publiek. Het zorgt tijdens een crisis voor meer vertrouwen (“Hé, daar hadden ze al over nagedacht”). Een publiek/doelgroep dat risico’s snapt, zal anders reageren tijdens een crisis.
- Zie het risico’s en crisis als een continuüm: Het is geen aan/uit-schakelaar, maar een glijdende schaal van voorbereiding naar uitvoering.
Laten we stoppen met het benadrukken van de verschillen. De onderliggende doelen van risicocommunicatie en crisiscommunicatie zijn hetzelfde. Ze horen onlosmakelijk bij elkaar. Wie het ‘risico’ uit de crisiscommunicatie haalt, houdt alleen maar ‘crisis‘ over. En dat is precies wat we willen voorkomen.
Wil je meer weten over onze aanpak in functie-opleidingen crisiscommunicatie, een Masterclass Risicocommunicatie volgen of heb je tijdelijk even niet de beste risico- of crisisadviseur beschikbaar? Neem contact met ons op.
Team crisiscommunicatie V&R
Linda de Jongh, Keesjan Steverink, Robin van Riesen, Mathijs Weijkamp, Jeroen Polman en John Rozema
