terug naar het overzicht

Johan de Vogel

Johan de Vogel

johan@v-r.nl
06-57599951

Kennispunt

Chirurgisch uitsnijden van Nazorg binnen crisisbeheersing in Nederland
Nieuws

Chirurgisch uitsnijden van Nazorg binnen crisisbeheersing in Nederland

vrijdag 27 mei 2016 - Johan de Vogel

Er zijn vaak problemen in de nazorgfase van een incident/ramp/crisis. Het valt me op dat die problemen eigenlijk altijd ontstaan doordat niet specifiek benoemd wordt waar nazorg uit bestaat. Het “oude” Handboek Voorbereiding Rampenbestrijding sprak over het proces nazorg. In het “nieuwe” Referentiekader Regionaal Crisisplan is dit proces omgevormd naar het proces preparatie nafase. In Bevolkingszorg op Orde 2.0 wordt het herstelzorg genoemd. Bij de uitwerking van het Referentiekader en Bevolkingszorg op Orde 2.0 is door de veiligheidsregio’s / gemeenten op verschillende manieren vorm en inhoud gegeven aan dit proces. Over het algemeen wordt het proces uitgevoerd door een team dat zich in de acute fase van een crisis bezig moet houden met het verzamelen van gegevens en het opstellen van een projectplan dat beschrijft hoe de nazorg na de crisis opgepakt moet worden door de “reguliere” organisatie. 

De focus van bevolkingszorg ligt nu dus vooral op het opzetten van een projectorganisatie die na de crisis aan de slag gaat met de afwikkeling en het herstel. In de procesplannen die daarvoor gemaakt worden lees ik doelstellingen als ‘het terugkeren naar de situatie voor de crisis’ of ‘het herstellen van de impact van de crisis’. Met doelstellingen die vooral gaan over het ‘herstellen’ van de fysieke gevolgen zoals het herbouwen van huizen, opruimen van asbest, het schoonvegen van de straten en bijvoorbeeld ook verantwoording afleggen en onderzoek doen.

Maar gaat het niet om veel fundamentelere dingen dan er in zo’n procesplan worden genoemd? Nu is het net of de overheid de schade van de crisis kan herstellen. Fysiek natuurlijk wel. Maar met die boodschap kan je niet aankomen bij een nabestaande “Hallo, ik ben van de gemeente en ik ga uw situatie weer terugbrengen naar hoe het was”. Voor getroffenen wordt het nooit meer zoals het was. Geen dag is meer zoals de dag voordat het gebeurde. 

Getroffenen hebben behoefte aan zorg, aandacht, informatie en een faciliterende overheid. Geen overheid die het “even” voor hen oplost, die de rekeningen betaalt. Niet alleen een overheid die een bijeenkomst organiseert of de stenen weer terug in de straat legt. Maar vooral een overheid die luistert, faciliteert en helpt om eigen processen te lopen om de impact van de gebeurtenis zo goed mogelijk te verwerken en een plek te geven. In de huidige plannen/teams nazorg/nafase gaat het (te) vaak om verantwoorden en herstellen. Natuurlijk moet dat ook gebeuren, maar daar heb je andere mensen en competenties voor nodig. 

Ik pleit daarom voor het “chirurgisch” uitsnijden van nazorg uit (preparatie) nafase binnen bevolkingszorg. Natuurlijk moet de overheid bezig zijn met de nasleep van een crisis. Laten we dat herstelzorg noemen. Maar volgens mij is er een multidisciplinair team nodig van professionals van de gemeente (vergeet vooral communicatie niet), van de GGD/GHOR, van de reguliere zorg en afhankelijk van de vraag andere partijen en individuen die vanaf het plaatsvinden van een incident samen de regie en uitvoering oppakken. Zorg voor getroffenen (nazorg) moet direct beginnen. Er zijn veel goede voorbeelden vanuit de hele wereld waar we naar kunnen kijken om nazorg beter te organiseren in Nederland.  

We moeten de handschoen oppakken. Het is nodig. Het is 2016. Laten we gaan zorgen voor (meer) bewustwording, eigenaarschap ​(toewijzen van rollen, taken, verantwoordelijkheden, inclusief de rol van de getroffene/cliënt) en het verwachtingenmanagement verstevigen. We leggen momenteel met partners de laatste hand aan een leerpad om deze omslag in nazorg te starten. 

 

terug naar het overzicht

Reageren

terug naar het overzicht